Migrenowe bóle głowy – przyczyny i sposoby leczenia

Każdy z nas w swoim życiu niejednokrotnie borykał się z bólem głowy. Jego przyczyn doszukiwać można się w wielu różnych czynnikach, jednak na tle zwyczajnych, powtarzalnych dolegliwości związanych z bólem głowy, wyraźnie wyróżnia się migrena. Czym jest migrena i jakie są sposoby leczenia tej wyjątkowo przykrej przypadłości? Dowiecie się tego z poniższego artykułu!

Migrena – co to takiego?

Migrena to wyjątkowo dotkliwie schorzenie neurologiczne, dla przebiegu którego charakterystyczne są przewlekłe i ostre bóle głowy, nierzadko występujące wspólnie z nudnościami oraz zwiększoną wrażliwością chorego na bodźce zewnętrzne, takie jak światło czy dźwięk.^[1]

Określenie migrena nie dotyka pojedynczego problemu – charakteryzuje raczej złożoną jednostkę chorobową, dlatego też w wyniku działań International Headache Society powstał system klasyfikujący migrenowe bóle głowy. Przyjęte w ten sposób kryteria diagnostyczne opisują dokładnie cechy bólu migrenowego, charakteryzując w ten sposób chorobę.

Według nich najczęściej występującym rodzajem migreny jest migrena bez aury, skutkująca przewlekłymi atakami bólu trwającymi od kilku godzin do nawet trzech dni,  zlokalizowanymi jednostronnie, pulsującymi, nasilającymi się w trakcie wykonywania aktywności fizycznej, pojawiającymi się w towarzystwie nudności, nadwrażliwości na dźwięk oraz światło.

Jeśli chodzi o kryteria diagnostyczne dla migreny z aurą, wyróżnia je obecność dodatkowych czynników, takich jak odwracalne zaburzenia widzenia (jak na przykład światła, plamy, cienie lub częściowe niedowidzenie), zaburzenia czucia oraz mowy.^[2]

Należy także podkreślić, że ważną cechą migreny jest jej samoistność, to jest brak powiązania z innymi jednostkami chorobowymi.

Epidemiologia migrenowych bólów głowy

Migrena to schorzenie powszechne, występujące w całej populacji w granicach kilkunastu procent. Przyjmuje się, że około 10% chorych stanowią mężczyźni, a około 15% – kobiety. Jednak nie tylko płeć ma duże znaczenie w przypadku migreny; drugim niezwykle ważnym czynnikiem mającym wpływ na zapadalność na chorobę jest wiek.

U ponad 90% chorych migrena po raz pierwszy pojawia się przed 40 rokiem życia, a zapadalność na przypadłość po 50 roku życia jest niezwykle rzadka.^[3]

Około jedna czwarta chorych uskarża się na migreny powiązane z aurą, a dolegliwość pojawia się wśród nich – uśredniając – raz lub dwa razy na miesiąc.

Jak rozpoznać migrenę?

Rozpoznanie migreny nie należy do zadań trudnych – lekarz jest w stanie określić i zakwalifikować ból głowy jako migrenowy w oparciu o wspomniane wcześniej czynniki. Ważnym jest jednak, by pierwszy napad migrenowy odróżnić od ewentualnych poważniejszych jednostek chorobowych, takich jak krwotok śródmózgowy, czy zapalenie opon mózgowych lub mózgu.

W przypadku problemów z diagnostyką pomocne mogą okazać się badania takie jak rezonans czy tomografia komputerowa, które pozwalają wykluczyć inne powody bólu głowy, niż schorzenie migrenowe.

Leczenie migreny

Migrena w dużej mierze utrudnia życie osób, które na nią chorują. Pojawiające się nagle bóle głowy, często o bardzo dużej sile, pojawiające się w towarzystwie zaburzeń mowy czy widzenia, a także nudności i wymiotów, w dużej mierze wykluczają możliwość normalnego funkcjonowania w chwilach, w których pojawia się migrena. Migrenę często określa się jako chorobę niezwykle „kosztowną” – mowa tu nie tyle o kwestiach związanych z leczeniem, a o efekcie, jaki przynosi gospodarce obciążenie chorych bólem głowy, który uniemożliwia im funkcjonowanie w życiu codziennym i pracy.

Dlatego tak ważne jest skuteczne leczenie migreny. Skupia się ono na dwóch głównych celach: zlikwidowaniu bólu oraz zapobieganiu wystąpienia napadu migrenowego w przyszłości.

W przypadku pierwszego celu, bardzo ważna jest współpraca z lekarzem, który pomoże nie tylko ocenić konieczną dawkę środków przeciwbólowych oraz ich rodzaj, w zależności od indywidualnych reakcji organizmu. Ważnym jest, by w przypadku migreny objawiającej się aurą leki podać jeszcze przed rozwinięciem się dolegliwości bólowych.

Jeśli chodzi o leczenie profilaktyczne, chroniące przed napadami, należy skupić się na znalezieniu i wyeliminowaniu przyczyn powstawania migreny – umożliwi to na przykład prowadzenie dziennika migren, który pozwoli na odkrycie czynników mogących prowokować napady. W leczeniu profilaktycznym najczęściej stosuje się leki takie jak propranolol, kwas walproinowy czy leki trójpierścieniowe.

Niezależnie od natężenia bólu warto pamiętać o tym, że migrena to choroba którą można i należy leczyć. Szczególnie ważna jest w tym przypadku również profilaktyka, która pomaga wykluczyć inne groźne schorzenia mogące powodować bóle głowy.

Podsumowanie

Skuteczne wyciszenie pulsującego bólu migrenowego oraz towarzyszącej mu nadwrażliwości sensorycznej wymaga wielowymiarowego podejścia terapeutycznego. Zrozumienie mechanizmu powstawania aury oraz identyfikacja indywidualnych wyzwalaczy stanowią fundament ograniczania częstotliwości ataków. Prowadzenie systematycznych obserwacji pozwala na precyzyjne dobranie farmakoterapii, co drastycznie skraca czas trwania epizodu chorobowego. Wczesna interwencja, podjęta jeszcze przed pełnym rozwinięciem się symptomów, chroni organizm przed wyczerpującą walką z silnym bodźcem bólowym. Świadome zarządzanie własnym trybem życia oraz ścisła współpraca ze specjalistą neurologiem dają szansę na odzyskanie kontroli nad codzienną egzystencją.
[1] M. Misiuk-Hojło, A. Burek, Czy migrena jest czynnikiem ryzyka jaskry? [w:] Ophthatherapy, nr 4, r. 2017, s. 193.

[2] M. Linde, Migrena: współczesne kierunki leczenia [w:] Acta Neurologica Scandinavica, nr 114, r. 2016, s. 74.

[3] H. Wójcik-Drączkowska, M. Bilińska, W. Nyka, Migrena – rozpoznanie i leczenie [w:] Forum Medycyny Rodzinnej, tom 1, nr 2, r. 2007, s. 110.