Rehabilitacja metodą NDT-Bobath – zalety i pozytywny wpływ na zdrowie dziecka i dorosłego

Fizjoterapia, podobnie jak inne dziedziny nauki, rozwija się nieustannie. Dzięki coraz nowocześniejszym metodom badań i zaangażowaniu rehabilitantów, opracowywane są innowacyjne metody usprawniania, bardzo często dostosowane do konkretnych schorzeń i przypadłości chorego. Jedną z nich jest metoda NDT-Bobath, która swoją popularność zawdzięcza doskonałym wynikom w rehabilitacji niemowląt z napięciem mięśniowym. Co ważne, sprawdza się ona również w przypadku innych dolegliwości, o czym przeczytać można w poniższym artykule.

Bobath – historia

Korzenie koncepcji NDT-Bobath sięgają ubiegłego wieku. Już w 1943^[1] roku małżeństwo Czeskich neurofizjologów, Karel i Berta Bobath, podjęli się sformułowania metody rehabilitacji, której głównym celem było pomaganie chorym z uszkodzeniami ośrodkowego układu nerwowego. Za moment przełomowy w historii tego sposobu usprawniania uznać można dwie daty: rok 1951, w którym założono pierwsze centrum rehabilitacyjne w pełni poświęcone metodzie, oraz rok 1970, w którym światło dzienne ujrzała publikacja Berthy Bobath dotycząca hemiplegii.^[2]

Powszechnie uznaje się, że małżeństwo Bobathów to prekursorzy w swojej dziedzinie. Jako pierwsi podjęli się trudu, by w swoich koncepcjach położyć nacisk na uważne przestudiowanie sekwencji rozwojowych dziecka i dostosowanie fizjoterapii do naturalnych funkcji motorycznych. Doskonałe wyniki w rehabilitacji oraz bezustanny rozwój metody do dzisiejszego dnia przekładają się na jej niesłabnącą popularność.

Główne założenia fizjoterapii

Metoda NDT-Bobath kojarzy się głównie z rehabilitacją dziecięcą. Pomimo to, jej założenia stosuje się również w usprawnianiu dorosłych. Opiera się ona o kilka podstawowych założeń^[3], do których należą:

•  Wyrównanie nieprawidłowego napięcia postularnego; obniżenie lub podniesienie napięcia, gwarantując lepszą kontrolę nad ruchem
•  Pobudzenie prawidłowych mechanizmów postawy i wykształcenie reakcji automatycznych
•  Przekształcenie nieprawidłowych wzorców ruchu i postaw, poprzez działania zbliżające chorego do prawidłowych doświadczeń sensomotorycznych
•  Działanie prewencyjne, pozwalające zredukować szansę powstania przykurczów i deformacji

Charakterystyczną cechą fizjoterapii jest również fakt, że przeprowadza się ją usprawniając kompleksowo całe ciało pacjenta, co pozwala na wspomniane wyżej wypracowanie odpowiednich postaw i mechanizmów ruchu.

NDT-Bobath a mózgowe porażenie dziecięce

Fakt, że fizjoterapia metodą Bobath rozpoznawalna jest głównie jako forma rehabilitacji dzieci, wynika bezpośrednio z jej pozytywnego wpływu na pacjentów cierpiących na mózgowe porażenie dziecięce.

Liczne badania oraz ilość publikacji dotyczących tego problemu jasno wskazuje na to, że fizjoterapia prowadzona metodą Bobath na dzieciach z porażeniem, znacząco wpływa na poprawę funkcji motorycznych.^[4] Koryguje również patologie ruchowe, pomagając wykształcać prawidłowe, zdrowe wzorce.

Na przykładzie badań przeprowadzonych wśród pacjentów usprawnianych NDT-Bobath, stwierdzić można, co następuje:

• dzieci ze zdecydowanie większą łatwością samodzielnie unoszą głowę
• przetaczanie się na boki sprawia pacjentom mniejszą trudność
• usprawnianie znacząco skraca czas, którego chorzy potrzebowali, by samodzielnie przyjmować pozycję siedzącą
• umiejętność pełzania i czworakowania szybciej opanowały dzieci rehabilitowane
• NDT-Bobath znacząco ułatwia, a czasami umożliwia samodzielne chodzenie^[5]

Jasnym jest, że rozpoznawalność metody NDT-Bobath wypływa z doskonałych wyników, które gwarantują rodzicom oparcie i nadzieję, a ich chorym dzieciom szansę na efektywną rehabilitację. Między innymi dlatego MediStuff wśród swoich specjalistów posiada rehabilitantów specjalizujących się w tej formie usprawniania.

NDT-Bobath w rehabilitacji dorosłych po udarze mózgu

Udar mózgu to jedna z najbardziej częstych przyczyn śmierci wśród osób dorosłych, której ryzyko wzrasta wraz z wiekiem. Sam udar nie zawsze kończy się jednak równie tragicznie. Bardzo często w wyniku jego powstania występują u chorego następstwa, które w części przypadków można próbować leczyć za pomocą fizjoterapii.

Również i w tym przypadku NDT-Bobath zdaje sprawdzian przydatności jako narzędzie doprowadzające pacjentów do zdrowia. W odróżnieniu od rehabilitacji dziecięcej, usprawnianie dorosłego wspierane jest poprzez polecania głosowe. Starszy pacjent, nawet po udarze mózgu, jest w stanie lepiej współpracować z rehabilitantem, niż dziecko. Otwiera to nowe możliwości, by łatwiej wykorzystać dodatkowe narzędzia fizjoterapii, takie jak chociażby łańcuch kinematyczny.^[6] Komunikacja między specjalistą, a chorym, gwarantuję podwyższoną efektywność metody.

Badania potwierdzają to, o czym zaświadcza również popularność NDT-Bobath; jej skuteczność. Wg raportów z roku 2016 wypada ona zdecydowanie lepiej na tle innych metod rehabilitacji w przypadku leczenia osób po udarze.^[7]

Podsumowanie

NDT-Bobath to bez wątpienia metoda rehabilitacji nie tylko popularna, ale i skuteczna. Świetnie sprawdza się nie tylko w usprawnianiu dzieci, ale również dorosłych. W ciągu kilkudziesięciu lat od swojego powstania jest w dalszym ciągu rozwijana i modyfikowana, by sprostać potrzebom pacjentów. Jej doskonałe wyniki widzimy również w swojej codziennej pracy, którą prowadzimy, wykorzystując tę metodę terapii. W MediStuff posiadamy nie tylko wiedzę, ale i doświadczenie, które pozwalają nam sukcesywnie nieść pomoc, używając rehabilitacji techniką NDT-Bobath.

FAQ – najważniejsze pytania i odpowiedzi

1. Czym charakteryzuje się metoda NDT-Bobath i jaki jest jej główny cel?

Jest to neurorozwojowe podejście terapeutyczne, które skupia się na hamowaniu nieprawidłowych odruchów przy jednoczesnym torowaniu wzorców ruchowych zbliżonych do prawidłowych. Kluczowym elementem pracy jest normalizacja napięcia mięśniowego, co pozwala pacjentowi na większą swobodę i precyzję wykonywanych ruchów. Celem nadrzędnym jest osiągnięcie przez chorego maksymalnej możliwej niezależności w wykonywaniu codziennych czynności funkcjonalnych.

2. Dla jakich dzieci terapia metodą NDT-Bobath jest szczególnie wskazana?

Metoda ta znajduje zastosowanie u niemowląt i dzieci zmagających się z zaburzeniami napięcia mięśniowego, asymetrią ułożenia czy opóźnieniami w rozwoju psychoruchowym. Jest również standardem postępowania w przypadku wcześniactwa, mózgowego porażenia dziecięcego oraz różnego rodzaju zespołów genetycznych. Wczesne wdrożenie terapii pozwala na skuteczne wsparcie rozwoju motorycznego i zapobiega utrwalaniu się patologicznych nawyków ruchowych.

3. W jakich przypadkach dorośli pacjenci powinni korzystać z tej formy rehabilitacji?

Dla dorosłych metoda NDT-Bobath jest szczególnie efektywna w procesie rekonwalescencji po udarach mózgu, urazach czaszkowo-mózgowych oraz w przebiegu chorób neurologicznych, takich jak stwardnienie rozsiane. Rehabilitacja koncentruje się na odzyskiwaniu utraconych funkcji, poprawie stabilności tułowia oraz nauce bezpiecznego chodu. Terapeuta uczy pacjenta, jak optymalnie wykorzystywać potencjał ciała do pokonywania barier wynikających z niedowładów czy spastyczności.

4. Dlaczego metoda NDT-Bobath jest uznawana za bezpieczną i przyjazną dla pacjenta?

Jednym z fundamentów tej metody jest jej całkowita bezbolesność, co eliminuje lęk przed terapią i sprzyja aktywnej współpracy. Podczas sesji nie stosuje się mechanicznych ćwiczeń siłowych, lecz delikatnie stymuluje organizm do właściwej reakcji ruchowej poprzez odpowiednie punkty kontrolne na ciele. Podejście to jest wysoce zindywidualizowane, a tempo pracy zawsze dostosowuje się do aktualnych możliwości fizycznych i emocjonalnych rehabilitowanej osoby.

5. Jaką rolę w procesie usprawniania odgrywają rodzice i opiekunowie?

Opiekunowie stają się integralną częścią zespołu terapeutycznego poprzez naukę zasad tzw. handlingu, czyli prawidłowego podnoszenia, noszenia czy przewijania pacjenta. Dzięki wdrożeniu tych technik do codziennej rutyny, proces rehabilitacji trwa nieprzerwanie poza gabinetem, co znacząco przyspiesza postępy. Takie holistyczne podejście pozwala na utrwalenie prawidłowych wzorców ruchowych w naturalnym środowisku chorego, co jest kluczowe dla trwałej poprawy jego stanu zdrowia.

^[1] E. Mikołajewska, D. Mikołajewski, Metoda Bobath w rehabilitacji dorosłych i dzieci [w:] Niepełnosprawność – zagadnienia, problemy, rozwiązania, nr. 1/2016 (18), s.8.

^[2] Tamże, s. 8.

^[3] K. Bagnowska, Czynniki wpływające na skuteczność rehabilitacji metodą NDT-Bobath u dzieci urodzonych przedwcześnie [w:] Nowa Pediatria, s. 67.

^[4] M. Chochowska, M. Zgorzalewicz-Stachowiak, E. Sereda-Wiszowaty, Wpływ wybranych czynników na skuteczność metody NDT-Bobath w usprawnianiu dzieci z mózgowym porażeniem dziecięcym [w:] Physiotherapy 2008, s. 11.

^[5]  Tamże, s. 13.

^[6] A. Skorupińska, K. Kostorz, S. Bojarska-Hurnik, Zastosowanie metody Bobath w rehabilitacji osób dorosłych po udarze niedokrwiennym mózgu [w:] Geriatria 2017, s. 132.

^[7] Tamże, s. 133.